Cem Uzan NFT’lerinin Akla Getirdikleri: ILO ile Dava Finansmanı!

Mete Tevetoğlu
Mete Tevetoğlu 24 Ekim 2022
153 görüntülenme
Cem Uzan NFT’lerinin Akla Getirdikleri: ILO ile Dava Finansmanı!

Geçen hafta, Cem Uzan’ın Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açtığı 70 milyar dolarlık bir tazminat davası için NFT koleksiyonu hazırladığı haberleri gündeme düştü. Haberlere göre söz konusu NFT’ler çok yakında satışa çıkarılacak. Hatta Cem Uzan bu IDO için Twitter hesabından bir tanıtım videosu da yayınladı. Kaynaklara göre, Uzan’ın davasının; tarihe geçmiş büyük davaların anısına NFT koleksiyonu çıkarmayı hedefleyen DANHA Launchpad platformunda satışı planlanıyor. Toplamda 3380000 GPWIN NFT parçası bulunacağı belirtilen arzda her bir NFT’nin 150 dolar kazım ücreti olacağı konuşulanların arasında.

Bir Davanın NFT Koleksiyonuna Dönüşmesi

Açıklamalara göre koleksiyon sahiplerinin 27 kata kadar kazanç sağlaması vaat ediliyor. NFT satış gelirlerinin ise davanın finansmanında kullanılacağı belirtiliyor. Tabi kim kazanacağını ve 27 kat kazanç elde edeceğini ön gördüğü davanın tazminatını peşinen paylaşır sorusunu yanıtlayan kimse bulunmuyor. Yine böylesi bir davayı finanse edemeyen bir kişinin vaatlerini nasıl hayata geçireceğine dair bir teminatın olup olmadığı için NFT’nin WP’sini dikkatle incelemek gerekir.

Konu ve kişi Cem Uzan olunca sansasyonel ve spekülatif haberler ve içerikler doğal olarak artıyor. Bir davanın NFT arzıyla fonlanması haberi Türkiye için bir ilk olsa da dünya’da çok daha evvel hayata geçirilmiş örnekleri var. Peki, bir davanın finansmanın tokenlarla yapılması nasıl olabilir ve gerçekten mümkün mü?

Initial Litigation Offering Nedir?

Bilindiği üzere bir dava açmanın her ülkede tabi olduğu üç temel belirsizlik söz konusu. Süre, maliyet, kazanma kaybetme olasılıkları. Tabi ki bu üç riski de olasılık eşiklerinde ön görmek söz konusu olabilir. Ancak en iyimser tahminde bile özellikle karmaşık, yüksek bedelli, çok taraflı davalarda dava maliyetini yönetmek ve karşılamak başlı başına bir adalete erişim engeline dönüşebiliyor.

Bu maliyeti karşılayacak gücü olmayanların başta Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi olmak üzere uluslararası sözleşmelerle korunan adalete erişim hakkının kısıtlandığı tartışması hukuki metinlerde bulunabilir.

Birçok ülke davaların finansmanı için farklı yollar ve yöntemler geliştirmiştir. Amerika’da özel yatırımcılar aracılığıyla davaların finansmanın yapılması mümkün olup yatırımcılar davanın kazanılması halinde davada kazanılan meblağdan yatırdıkları oran kadar almaya hak kazanmaktadırlar. Yine class action denilen dava türü de ABD hukukuna özgü. Yani aynı durumda olup aynı davayı açacak yüzlerce, binlerce kişinin her biri ayrı ayrı dava açmayarak tek dava ile ilerleyebiliyor. Bu da maliyetleri azaltan bir yöntem.

Bu noktada davaların fonlanmasında teknoloji ve blokzincir yaklaşımı son birkaç yıldır popüler bir başlık. Initial Litigation Offering (‘‘ILO’’) yani ‘İlk Dava Arzı’ davanın tokenize edilmesi olarak ifade edilebilir. Bir davanın tokenlar  aracılığıyla ilk finansmanının ilk tipik örneği Amerika’nın Kaliforniya Eyaletindeki Apothio davası. ILO, Apothio’nun Roche Freedman‘daki avukatları tarafından tasarlandı. Bu konsepti ilk kez duyurduktan sonra teklifi yapılandırmak ve uygulamak için Republic ve bir blockchain platformu geliştiricisi Ava Labs ile birlikte çalışıldı.

Apothio Davasının Yarattığı Değişiklik

Kripto dünyasında bir davanın finansmanı için kullanılan ilk tokenler bu ILO şeklinde kullanılmak adına Apothio davasında ortaya çıktı.  Normalde akredite yatırımcılarla sınırlı olması gereken Apothio teklifi, aksine, akredite yatırımcılarla sınırlı değil. Çünkü dava finansmanı için bir dönüm noktası olan teklif, şirketlerin geleneksel arz faaliyetlerinden biri yapılmadan kitle fonlaması yolu ile 5 milyon dolara kadar para toplamasına olanak tanıyan SEC’in CF Yönetmeliği kapsamında kaydedildi. Esasen burada davama ortak ol, beni destekle ve tazminatımdan kazanç sağla modeli söz konusu. Bu modele en uygun çözüm ise davanın NFT veya Token arzıyla desteklenmesi. Davanın seyrine göre arza konu kriptonun değer değişiminden kazanç sağlanması yahut dava lehe sonuçlanırsa tahsilattan yapılacak gelir paylaşımı ödemesi.

Diğer bir ifadeyle, ILO tanım olarak ilgili dava için üretilen tokenlar aracılığıyla yatırımcıların davayı finanse etmesi ve sonunda davanın lehe sonuçlanması halinde tokenlardan kar elde etmesini amaçlayan bir sistem.

Davanın kitleler tarafından finanse edilmesi ile ILO ile finanse edilmesi arasında hem benzerlikler hem de farklılıklar olduğunu işaret edelim.

Güncel tarih itibariyle Apothio davasında 170 yatırımcı 347,887 USD yatırım yapmış durumda.

ILO’ların Yaygınlaşması Beklenebilir   

ILO uygulaması hem kriptoda hem de davaların finansmanı için kullanılan çok yeni bir  uygulama olduğundan şu an için yaygın bir kullanım söz konusu değil. Cem Uzan ve Apothio davası örneklerinde görüldüğü üzere, ILO ile yapılan dava finansmanı; genellikle basına yansımış veya büyük bir kitleyi ilgilendiren davalar için daha uygun. Bu şekilde toplumca bilinen, maliyeti ve olası getirisi yüksek davalarda ILO zaman içinde tercih edilen bir araca dönüşebilir.

Yatırım işlemlerinde temel amaç kişinin elindeki paranın değerini koruması veya bununla  ek kazanç elde etme gayesi.

İnsanı, ILO aracılığıyla bir davanın finansmanına dahil olmaya sevk eden motif ise insan doğasının haksızlıklara karşı duruşu ve kendi savunduğu ve inandığı bir duruma katkıda bulunma isteği olarak ifade edilebilir. Hele buna bir de olası yüksek kar vaadi eklenirse, motivasyon artış sağlayacaktır. Tabi bu duygu ve durumu kötüye kullanma eğilimleri de insan tabiatının bir diğer özelliği ve riski. O bakımdan ILO yargılama hukukçularının titizlikle düzenlemesi gereken potansiyel konular arasında.

Bu bağlamda katılımın kolaylaştırılması ve toplumsal ilginin artması açısından ILO ile desteğin yaygınlaşması bekleniyor. Bunun için de bu davaların sonuçları ve ILO yatırımcılarının durumu da önemli.

Sorunlu Hususlar Neler Olabilir?

Davaların ILO aracılığıyla finansmanındaki en büyük sorun yatırımcıların dava hakkında nasıl bilgi sahibi olacağı hususu. KAP benzeri şeffaf bir bilgiledirme platformu akla gelen çözümler arasında. ILO’ya konu Token’ın arz edildiği ve işlem gördüğü platformlar da bilgi akışını sağlayabilir. Tabi hakkında gizlilik kararı verilen davalara ve tahkim yargılamasındaki davalara özel çözümler gerekebilir.  

Yatırım yaparken insanlar genelde istatiksel analiz veya verilere incelemeler dayanarak bu yatırımı gerçekleştirir. Ancak davalarda istatiksel veriye ulaşmak ve bunları analiz etmek şu an için pek kolay değil. Bu noktada yapay zeka çözümlerinin ve olasılık hesaplarının ILO kurumsallaştıkça artabileceğini söylemek futuristik olsa da hatalı olmayacaktır.

Son dakika gelişmelerden anında haberdar olmak için bizi Twitterda, Facebook‘ta ve Instagram‘da takip edin ve Telegram ve YouTube kanalımıza katılın!

Risk Açıklaması: Kriptokoin.com’da yer alan yazılar ve makaleler yatırım tavsiyesi niteliğinde değildir. Bitcoin ve kripto para birimleri yüksek risk içeren varlıklar olup, bu para birimlerine yatırım yapmadan önce gereken özeni göstermeli ve kendi araştırmalarınızı yapmalısınız. Bitcoin ve kripto para birimlerine yatırım yaparak paranızın bir kısmını veya tamamını kaybedebilirsiniz. Transferlerinizin ve işlemlerinizin kendi sorumluluğunuzda olduğunu ve meydana gelebilecek kayıpların sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın. Kriptokoin.com herhangi bir kripto para biriminin veya dijital varlığın satın alınmasını veya satılmasını önermez veya Kriptokoin.com bir yatırım danışmanı değildir. Bu nedenle Kriptokoin.com ve sitede yer alan makalelerin yazarları yatırım kararlarınızdan sorumlu tutulamaz. Okuyucular, bu yazıdaki şirket, varlık veya hizmetler ile ilgili herhangi bir işlem yapmadan önce kendi araştırmalarını yapmalıdır.

Sorumluluk Reddi Beyanı: Kriptokoin.com’da yer alan reklamlar üçüncü parti reklam kanalları aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Ayrıca Kriptokoin.com sponsorlu makalelere ve basın bültenlerine de sitesinde yer vermektedir. Bu nedenle Kriptokoin.com’dan yönlendirilen reklam linkleri Kriptokoin.com onayından tamamen bağımsız olarak sitede yer alır ve reklam linkleri ile yönlendirilen ziyaretler ve açılır pencereler kullanıcı sorumluluğundadır. Kriptokoin.com’da yer alan reklamlar ve sponsorlu makalelerdeki linklerle yönlendirilen sayfalar hiçbir surette Kriptokoin.com’u bağlamaz.

Uyarı: Kriptokoin.com’a ait haber içeriklerinden kaynak gösterilip, link verilerek alıntı yapılması Kriptokoin.com’un iznine tabiidir. Sitedeki hiçbir içerik izinsiz olarak kopyalanamaz, çoğaltılamaz veya herhangi bir platformda yayımlanamaz. Kriptokoin.com’a ait kod, tasarım, yazı, grafik ve diğer tüm içerikleri fikri mülkiyet hukuku ve ilgili mevzuatlara aykırı biçimde kullananlar hakkında yasal işlem başlatılacaktır.

Sorumluluk Reddini Göster

Bunlar ilginizi çekebilir

Çok Konuşulacak Aptos (APT) Tahminleri
4 Analistten “Çok Konuşulacak” Aptos (APT) Tahminleri! 19 Ekim’de listelenmeye başlayan Aptos (APT) bir süredir yoğun ilgi görüyor. FTX’den sonra Binance’in de listesinde giren L1 projesi, tüm olumsuzluklara rağmen yükselişini sürdürüyor. Ancak, özellikle Cold Blooded Shiller gibi Twitter analistlerine göre artık sona yaklaşmış olabilir....
Buğra Çağlar 24 Ekim 2022