Reklamı kapat

Kripto Piyasasında Lehman Anı: FTX Krizi Neden Kritik?

Vural Erkan
Vural Erkan 3 hafta önce
0 görüntülenme
Kripto Piyasasında Lehman Anı: FTX Krizi Neden Kritik?

FTX çöküşü, kripto endüstrisinin Lehman Brothers anı mı? FTX’in çöküşü birçokları için sürpriz oldu. Ancak, daha fazla bilgi aktıkça, FTX’in likidite krizi sanılandan daha erken başladı gibi görünüyor.

FTX krizi nasıl gelişti?

Dünyanın üçüncü en büyük kripto borsası FTX, 400 milyon dolarlık C Serisi fonlama turuyla başladı. Daha sonra değerlemesini 32 milyar doların üzerine çıkardı. On ay sonra, Binance’ın satın alınma teklifi başarısız olduktan sonra iflas etti.

Sam Bankman-Fried, FTX’i birden fazla ana marka ve sponsorluk ortaklığı ve milyarlarca para toplamayla kurdu. Bu yüzden, en büyük küresel kripto oyuncularından biri olarak görülüyordu. 2022’nin ikinci çeyreğinde kripto salgını sırasında birden fazla borç veren firmayı kurtardığı göz önüne alındığında, kripto borsasının finansmanı hiçbir zaman sorgulanmadı. Ancak, Kasım ayının ikinci haftasında işler vahşi bir hal aldı.

FTX

Alameda Research’ün likit olmayan FTX Token (FTT) varlıkları ve FTT’nin piyasa değerindeki tutarsızlık hakkında bir raporla başladı. FTT tokenlerini likit piyasa değeri yaklaşık 3,35 milyar dolar iken, Alameda teminat ve borç kaldıraçlarında yaklaşık 5,5 milyar dolar değerinde FTT’ye sahipti.

Raporun ardından Binance CEO’su Changpeng Zhao, tüm FTT varlıklarını tasfiye açıkladı. Binance, Binance USD (BUSD) ve FTT’de kabaca 2,1 milyar dolarlık nakit eşdeğeri aldı. Ancak, tasfiyelerden çok, Zhao’nun tweet’inin dikkat çeken ifadesi oldu. “Diğer endüstri oyuncularına karşı arkalarından lobi yapan” kişileri desteklemediklerini söyledi. Bu bağlamda şu açıklamayı yaptı:

FTT’mizi tasfiye etmek, sadece çıkış sonrası risk yönetimidir. Bunu, LUNA’dan öğrendik. Daha önce destek verdik. Ancak, boşandıktan sonra sevişiyormuş gibi yapmayacağız. Biz kimseye karşı değiliz. Ancak diğer sektör oyuncularına karşı arkalarından lobi yapan insanları desteklemeyeceğiz.

Zhao’nun Sam Bankman-Fried’e karşı kurnazlığı ve merkezi olmayan finans (DeFi) piyasasına karşı lobicilik çabaları piyasada bir panik yarattı. Ardından, FTT’nin yoğun satışına yol açtı. Bankman-Fried ertesi gün borsada her şeyin yolunda olduğundan ve bir rakibin FUD oluşturduğundan bahsetti. Ancak bu, Bankman-Fried’in davasına veya token kanamaya devam ederken FTT’nin düşüşüne yardımcı olmadı. Böylece, fiyat 20 doların altına düştü ve FTX üzerinde baskı yarattı.

Kripto endüstrisinin Lehman Brothers anı: FTX çöküşü

Kripto topluluğuna her şeyin yolunda olduğuna ve FTX’in müşterilerin varlıklarını desteklemek için fonlara sahip olduğuna dair güvence verdikten sadece bir gün sonra Bankman-Fried, FTX’in derin bir likidite krizinde olduğunu ve küresel borsasını Binance’e satmak için bir plan üzerinde çalıştığını duyurdu. 48 saat kadar sonra Binance, FTX’in dahili defterlerine baktıktan sonra durumun kendisine yardım edemeyecek kadar ilerlediğini fark ettiğini ve anlaşmadan çekildiğini söyledi.

Başka bir rapor, Bankman-Fried’in kullanıcının para çekme işlemlerini telafi etmek için 8 milyar dolarlık acil durum fonu istediğini ve kullanıcı fonlarının da kötüye kullanıldığını belirtti.

FTX’in % piyasa değeri karşısında bilançodaki 8 milyar dolarlık açığı / Kaynak: True Insights

Rakamlara bakıldığında, Binance’in neden anlaşmadan çekilmeye karar verdiği açık. Çünkü 8 milyar dolarlık açık, çöküşten sonra Binance piyasa değerinin neredeyse %20’sini temsil ediyor.

Web3 altyapı şirketi Horizen Labs CEO’su Rob Viglione, Amerika Birleşik Devletleri Federal Mevduat Sigorta Kurumu (FDIC) ve Federal Rezerv sistemi düzenleyici gözetim sağladığı ve bir geri dönüş noktası olarak hareket ettiği için devam eden senaryonun geleneksel finansta asla gerçekleşemeyeceğini söyledi.

Bankman-Fried, borsanın likit olduğunu söylediğinde, gerçekten de doğru olabilirdi. Borsanın tek sorunu FTT’de yoğun bir şekilde likit olmasıydı. Bunu da teminat olarak yoğun bir şekilde kullanıyordu. Decred’in strateji lideri Jonathan Zeppettini, kripto endüstrisinin Lehman Brothers anını FTX destanı olarak nitelendiriyor.

FTX

“Teminat olarak yazdırdığınız bir tokeni asla kullanmayın”

FTX’in düşüşünün en büyük suçlusunun, ortak firması Alameda Research ve tokeni FTT olduğu ortaya çıktı. Three Arrows Capital ve Celsius gibi kripto borç verenler Terra kazasıyla başa çıkmak için mücadele ederken, Alameda krizi atlatmayı başardı. Ancak, şimdi, ikinci çeyrekte firma için sorun demlenmeye başladı gibi görünüyor. 28 Eylül’de o zamanlar yaklaşık 4 milyar dolar değerinde olan 173 milyon FTT’lik bir işlem, FTX’in Alameda’yı kripto bulaşması sırasında kurtarmış olabileceğini ve 173 milyon hak edilmiş FTT’nin Eylül ayında piyasaya sürüleceğini iyi biliyor olabileceğini gösteriyor.

On-chain verilere göre, alıcı olarak Alameda ile 2019 sözleşmesiyle 173 milyon FTT tokeni oluşturulduğunda, 28 Eylül’de FTT token arzı %124,3 arttı. Alameda daha sonra yeni basılan FTT’nin tamamını bir FTX adresine geri gönderdi. Bu da birçok kişinin bunun bir borç iadesi olduğuna inanmasına neden oldu. FTX’in Alameda’yı teminat olarak yayınlanmamış FTT’yi kullanarak kurtardığına dair söylentiler daha sonra çoğaldı.

Kripto analitik firması Coinmetric’in başkanı Lucas Nuzzi, FTX’in yalnızca Alameda’nın çökmesine yardımcı olmakla kalmayıp, ardından 173 milyon FTT’yi tasfiyeden kurtardığına inanıyor. Bu teori daha sonra, Bankman-Fried’in FTT dahil varlıklar ve Robinhood Markets Inc ticaret platformundaki hisseler tarafından güvence altına alınan FTX fonlarında en az 4 milyar dolar transfer ettiğini öne süren bir Reuters raporunda doğrulandı. Bu fonların bir kısmı müşteri mevduatıydı.

FTX çöküşünün arka planı ve kripto sektörüne etkisi

DeFi araştırma formu Injective Labs’in CEO’su ve kurucu ortağı Eric Chen, FTX’in kontrol edilmeyen yerel token FTT tabanlı yükümlülüklerinin, borsanın geri gelmesinin imkansız olduğu bir noktaya geldiğini söylüyor. Konuya ilişkin olarak şu açıklamayı yapıyor:

FTX, yükümlülüklerinin varlıklarını çok aştığı bir konumdaydı. Esasen, birkaç gün önce Alameda’nın bilançosunun çok sağlıklı olmadığı bildirildi. Alameda, FTX ile yakından bağlantılıdır. Firma ayrıca, varlıklarının önemli bir kısmını FTT tutuyordu. FTT’nin değeri hızla düşmeye başladığından, Alameda muhtemelen artık yükümlülüklerini karşılayamaz hale geldi. Bu da FTX bilançosunda büyük bir bütüne yol açtı.

FTX

Alameda’nın Haziran ayı sonunda 3.66 milyar dolarlık “kilitsiz FTT”si vardı. Ayrıca, 2.16 milyar dolarlık FTT teminatıyla birlikte yaklaşık 15 milyar dolarlık varlığa sahipti. Kripto hedge fonu Truecode Capital’in kurucusu ve baş yatırım sorumlusu Joshua Peck, Cointelegraph’a şunları söylüyor:

Görünüşe göre bu tokeni, FTX’ten, yoktan var edebilecekleri teminat karşılığında Bankman-Fried’in de sahibi olduğu Alameda hedge fonuna müşteri fonlarını transfer etmek için kullanmışlar. Alameda fonları iade edebilseydi, müşterilerin risk altında olmayacağı anlaşılıyor. Ancak ‘likit olmayan yatırımlar yaptıkları açık. Bu nedenle müşteri fonları, akıllı sözleşmelerde kilitli tokenlerden bir dizi faizin satışını gerektirebilirdi. Bugün piyasa değerinden satılırsa birçoğu şu anda neredeyse değersiz.

FTX’in düşüşü, kripto endüstrisi için kendi kendine açtığı en büyük yaralardan biri. FTX, CEO’su daha önce iddia ettiği kadar şeffaf olsaydı bu trajediyi önlemek belki mümkün olurdu. Düşüş ayrıca, FTX’in ABD’deki kardeş şirketi hakkında olası bir soruşturma da gündemde. FTX krizi, ironik bir şekilde ademi merkeziyetçilik ethosuna dayanan kripto ekosistemindeki merkezileşme sorununun altını çiziyor. Açık düzenleyici yönergelerin yokluğunda, FTX gibi daha birçok dev, kendi kendine patlayacak. Bu fiyaskolar gün yüzüne çıktığında, firmayı dağılmaktan kurtarmak için çok geç.

Son dakika gelişmelerden anında haberdar olmak için bizi Twitterda, Facebook‘ta ve Instagram‘da takip edin ve Telegram ve YouTube kanalımıza katılın!

Kaynaklar:
  • Cointelegraph

Risk Açıklaması: Kriptokoin.com’da yer alan yazılar ve makaleler yatırım tavsiyesi niteliğinde değildir. Bitcoin ve kripto para birimleri yüksek risk içeren varlıklar olup, bu para birimlerine yatırım yapmadan önce gereken özeni göstermeli ve kendi araştırmalarınızı yapmalısınız. Bitcoin ve kripto para birimlerine yatırım yaparak paranızın bir kısmını veya tamamını kaybedebilirsiniz. Transferlerinizin ve işlemlerinizin kendi sorumluluğunuzda olduğunu ve meydana gelebilecek kayıpların sizin sorumluluğunuzda olduğunu unutmayın. Kriptokoin.com herhangi bir kripto para biriminin veya dijital varlığın satın alınmasını veya satılmasını önermez veya Kriptokoin.com bir yatırım danışmanı değildir. Bu nedenle Kriptokoin.com ve sitede yer alan makalelerin yazarları yatırım kararlarınızdan sorumlu tutulamaz. Okuyucular, bu yazıdaki şirket, varlık veya hizmetler ile ilgili herhangi bir işlem yapmadan önce kendi araştırmalarını yapmalıdır.

Sorumluluk Reddi Beyanı: Kriptokoin.com’da yer alan reklamlar üçüncü parti reklam kanalları aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Ayrıca Kriptokoin.com sponsorlu makalelere ve basın bültenlerine de sitesinde yer vermektedir. Bu nedenle Kriptokoin.com’dan yönlendirilen reklam linkleri Kriptokoin.com onayından tamamen bağımsız olarak sitede yer alır ve reklam linkleri ile yönlendirilen ziyaretler ve açılır pencereler kullanıcı sorumluluğundadır. Kriptokoin.com’da yer alan reklamlar ve sponsorlu makalelerdeki linklerle yönlendirilen sayfalar hiçbir surette Kriptokoin.com’u bağlamaz.

Uyarı: Kriptokoin.com’a ait haber içeriklerinden kaynak gösterilip, link verilerek alıntı yapılması Kriptokoin.com’un iznine tabiidir. Sitedeki hiçbir içerik izinsiz olarak kopyalanamaz, çoğaltılamaz veya herhangi bir platformda yayımlanamaz. Kriptokoin.com’a ait kod, tasarım, yazı, grafik ve diğer tüm içerikleri fikri mülkiyet hukuku ve ilgili mevzuatlara aykırı biçimde kullananlar hakkında yasal işlem başlatılacaktır.

Sorumluluk Reddini Göster

Bunlar ilginizi çekebilir

Bitmeden Alın: Ön Satışta Olan En İyi 7 Coin
FED Enflasyonla Savaşırken İzlenecek 8 Altcoin! Yatırımcıların, kripto para birimleri söz konusu olduğunda tüm olasılıklara hazırlıklı olması gerekiyor. Federal Reserve’in tarihsel olarak yüksek enflasyonla mücadele çabaları bazı seviyelerde asil olsa da, bazı en iyi altcoin projelerinin izlemesi bir kabus. Kripto uzmanı Josh Enomoto,...
Vural Erkan 3 hafta önce